AİHM, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi “Yasak” kararında 2 ayrı hak ihlali tespit etti.
CENEVRE – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, “Yasak v. Türkiye” davasında Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 7. ve 3. maddelerini ihlal ettiğine hükmetti.
Mahkeme, başvurucunun silahlı terör örgütü üyeliğinden mahkûm edilmesi ile cezaevi koşullarına ilişkin şikâyetlerini inceledi. Kararda, 11’e karşı 6 oyla “kanunsuz ceza olmaz” ilkesini düzenleyen 7. maddenin, 9’a karşı 8 oyla ise “insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı”nı içeren 3. maddenin ihlal edildiği belirtildi.
“Mahkûmiyette “niyet” unsuru yeterince ortaya konulmadı”
AİHM, başvurucunun F… üyeliğinden mahkûm edilmesine ilişkin değerlendirmesinde, ulusal mahkemelerin suçun temel unsurlarından biri olan “kast” (niyet) unsurunu yeterince ortaya koyamadığını kaydetti.
Kararda, başvurucunun faaliyetlerinin örgütün terör örgütü olarak tanınmasından önceki döneme ait olduğuna dikkat çekilerek, bu faaliyetlerin kişinin örgütün amaçlarını bildiğini ve bu amaçlara bilerek katıldığını göstermeye yetmediği ifade edildi.
Mahkeme, ulusal yargı mercilerinin başvurucunun bireysel sorumluluğunu somut delillerle yeterince değerlendirmediği ve bu durumun hukuki öngörülebilirlik ilkesini ihlal ettiği sonucuna vardı.
“Cezaevi koşulları “insanlık dışı muamele” sayıldı”
AİHM, başvurucunun Çorum L Tipi Cezaevi’ndeki tutulma koşullarını da değerlendirdi.
Kararda, başvurucunun yaklaşık dört yıl boyunca aşırı kalabalık koşullarda tutulduğu, yaklaşık 14 ay boyunca kişisel yatağının bulunmadığı, hijyen ve mahremiyet imkanlarının yetersiz olduğu ve açık hava ile faaliyetlere erişimin sınırlı kaldığı belirtildi.
Bu koşulların bir bütün olarak değerlendirildiğinde, başvurucunun maruz kaldığı muamelenin “insanlık dışı ve aşağılayıcı” seviyeye ulaştığına hükmedildi.
“Tazminata hükmedildi”
Mahkeme, Türkiye’nin başvurucuya 2 bin 800 Euro manevi tazminat ile 9 bin 50 Euro yargılama gideri ödemesine karar verdi.
Kararın, benzer nitelikteki davalar açısından emsal teşkil edebileceği değerlendiriliyor.
“Ceza yargılaması süreci”
Başvurucu Şaban Yasak, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından başlatılan soruşturmalar kapsamında F… üyeliği suçlamasıyla gözaltına alındı ve 2017 yılında tutuklandı.
Çorum Ağır Ceza Mahkemesi, başvurucunun cemaat ile bağlantılı şirketlerde çalışması, telefon irtibatları, tanık beyanları, Bank Asya’ya para yatırması gibi unsurları dikkate alarak, “örgütle bağının süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gösterdiği” gerekçesiyle 7 yıl 6 ay hapis cezasına hükmetti.
İstinaf ve temyiz süreçlerinde karar onandı, Anayasa Mahkemesi ise başvurucunun bireysel başvurusunu reddetti.
