Eskiden döviz avantajıyla Türkiye’de rahatça harcama yapan gurbetçiler, restoranlardan otellere, gayrimenkulden oto sanayiye kadar her alanda Avrupa ile yarışan fiyatlar yüzünden bütçede frene bastı. Yüksek maliyetler sebebiyle kişi başı yapılan harcama tutarı ve ülkeye bırakılan toplam döviz miktarı giderek eriyor.
Yaz tatili için Avrupa’nın farklı ülkelerinden Türkiye’ye gelen milyonlarca gurbetçi, son yıllarda alışık olduklarından çok farklı bir ekonomik tabloyla karşılaşıyor. Uzun yıllardır döviz kurunun sağladığı avantajla rahat harcama yapabilen gurbetçiler, bu yaz restoranlardan otellere, plaj işletmelerinden günlük alışverişe kadar birçok kalemde Avrupa’yla yarışan fi yatlarla karşı karşıya kaldı.
Döviz kurlarındaki artışın iç piyasadaki enflasyonun gerisinde kalması, Türkiye’nin gurbetçiler açısından sunduğu fiyat avantajını önemli ölçüde zayıflattı. Özellikle sahil bölgelerinde restoran hesapları ve konaklama ücretlerindeki astronomik yükseliş sebebiyle birçok aile otel tatilini iptal ederek doğrudan memleketlerindeki aile evlerine yöneliyor.
Kuşadası’nda uzun yıllardır otel işletmeciliği yapan Levent Gürsoy “Eskiden yaz aylarında odalarımızın çok büyük bir kısmını haftalar öncesinden Avrupa’dan gelen vatandaşlarımıza rezerve ederdik ve otellerimiz tam kapasite çalışırdı. Ancak bu yıl artan maliyetlerin fi yatlara yansımasıyla birlikte, gurbetçilerimiz otel tatili yerine memleketlerindeki aile evlerinde kalmayı tercih ediyor. Otelimize gelen az sayıdaki gurbetçi misafirimiz ise sadece zorunlu konaklama hizmeti alarak ekstra harcama yapmaktan kesinlikle kaçınıyor” dedi.
Fiyat artışları yalnızca günlük harcamaları değil, gayrimenkul yatırımlarını da etkiliyor. Geçmiş yıllarda Türkiye’den ev veya yazlık almayı öncelik hâline getiren birçok gurbetçi, bugün yüksek konut fi yatları nedeniyle kararını ertelemeyi tercih ediyor. Döviz bazında değerlendirildiğinde Türkiye’deki konut fiyatlarının Avrupa’nın bazı bölgeleriyle benzer seviyelere ulaşması, yatırımcıların alternatif ülkelere yönelmesine sebep oluyor.
Kara yoluyla gelen gurbetçilerin vazgeçmediği geleneklerden biri olan araç bakım ve onarımları ise bu yıl farklı bir tablo ortaya koyuyor. Edirne’de oto sanayi ustası olarak hizmet veren Kemal Demir, tamir maliyetlerindeki artışın etkilerini şöyle anlattı: Geçmiş yıllarda gurbetçi müşterilerimiz araçlarını dükkâna bırakır ve fiyat sormadan en ağır kaporta ve motor bakımlarını yaptırırdı. Bugün artan yedek parça fiyatları ve işçilik giderleri yüzünden Avrupa ile aramızdaki o büyük ucuzluk farkı neredeyse tamamen eridi. Artık gurbetçilerimiz detaylı revizyonlar istemiyor, sadece dönüş yoluna çıkabilmek için mecburi olan en acil tamiratları yaptırıp sanayiden ayrılıyor.
Geçmiş yıllarda dönüş yolunda araç bagajlarını tenekelerce zeytinyağı, yöresel gıdalar ve bavullar dolusu kıyafetle dolduran gurbetçilerin bu alışveriş geleneği de enflasyona yenik düştü.
Türkiye’deki gıda ve tekstil ürünleri fiyatlarının Avrupa’daki marketlerle eşitlenmesi, hatta bazen daha pahalıya gelmesi sebebiyle toptan alışveriş devri kapanırken, gurbetçiler artık sadece sembolik olarak birkaç küçük yöresel ürün alarak dönmeyi tercih ediyor. Benzer bir durgunluk, bir zamanlar Avrupa’ya tırlarla gönderilen mobilya ve çeyiz alışverişlerinde de yaşanıyor.
