Almanya'da etnoloji profesörü Susanne Schröter, radikal İslamcı yapıların şiddete başvurmadan da demokratik kurumlar üzerinde etkili olabileceğini savundu. Siyasi partiler, dernekler, okullar ve sosyal medya üzerinden yürütüldüğünü öne sürdüğü faaliyetlere dikkat çeken Schröter, demokratik değerlerin korunması için daha kararlı önlemler alınması gerektiğini belirtti.
Almanya’da siyasi İslam, entegrasyon ve aşırılıkla mücadele konularındaki tartışmalar devam ediyor. Frankfurt Goethe Üniversitesi’nin emekli etnoloji profesörü Susanne Schröter, Berliner Zeitung gazetesine verdiği röportajda, özellikle şiddet kullanmadan siyasi ve toplumsal etki oluşturmaya çalışan İslamcı hareketler hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Schröter, İslam dininin kendisiyle siyasi İslamcılığın birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayarak, eleştirilerinin Müslümanların dini inançlarına değil, dini siyasi bir yönetim modeline dönüştürmek isteyen hareketlere yönelik olduğunu ifade etti.
Schröter’e göre radikal İslamcı hareketler yalnızca terör eylemleriyle sınırlı değil. Profesör, bazı örgütlerin demokratik sistemin sunduğu yasal imkânları kullanarak uzun vadeli siyasi ve toplumsal hedefler izlediğini savundu.
Bu yaklaşımın siyasi partiler, sivil toplum kuruluşları ve eğitim kurumları aracılığıyla etkili olabileceğini ileri süren Schröter, söz konusu faaliyetlerin demokratik düzen açısından yeterince ciddiye alınmadığını iddia etti.
Almanya’daki Müslüman kuruluşlara da değinen Schröter, özellikle Diyanet İşleri Türk İslam Birliği’nin (DİTİB) Türkiye ile kurumsal ve mali ilişkilerini eleştirdi.
Schröter, DİTİB bünyesindeki bazı karar mekanizmalarında Türkiye’den görevlendirilen yetkililerin etkili olduğunu ve imamların Türkiye tarafından gönderilip finanse edilmesinin kuruluşun bağımsızlığı konusunda soru işaretleri oluşturduğunu savundu.
Profesör ayrıca bazı camilerin Türkiye’deki seçim dönemlerinde siyasi faaliyetler için kullanıldığını öne sürdü.
Bu değerlendirmeler Schröter’in görüş ve iddialarını yansıtıyor. Röportajda DİTİB’in söz konusu eleştirilere verdiği bir yanıta yer verilmedi.
Schröter, TikTok ve Instagram gibi sosyal medya platformlarının radikal görüşlerin yayılmasında önemli rol oynadığını belirtti.
Özellikle gençlerin dini içerikler aracılığıyla aşırılık yanlısı çevrelere yönlendirilebileceğini savunan profesör, yalnızca internet içeriklerine müdahale edilmesinin yeterli olmayacağını ifade etti.
Schröter’e göre radikalleşmeyle mücadelede gençlerin çevrim içi ve çevrim dışı ilişkilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Alman siyasetindeki bazı sol partileri de eleştiren Schröter, Sol Parti (Die Linke) ile Yeşiller ve SPD’nin bazı kesimlerinin İslamcı grupların söylemlerine yeterince eleştirel yaklaşmadığını iddia etti.
Özellikle İsrail karşıtı gösterilerde radikal sol çevrelerle İslamcı gruplar arasında dönemsel yakınlaşmalar yaşandığını savundu.
Schröter’in bu değerlendirmeleri siyasi bir yorum niteliği taşıyor ve söz konusu partilerin tamamının İslamcı hareketleri desteklediği anlamına gelmiyor.
Almanya’nın eğitim ve entegrasyon politikalarında değişiklik yapılması gerektiğini savunan Schröter, okullarda demokratik değerlerin daha güçlü biçimde öğretilmesini istedi.
Öğretmenlerin dini aşırılık konusunda daha fazla bilgilendirilmesi gerektiğini belirten profesör, demokratik toplumlarda hoşgörünün önemli olduğunu ancak aşırılık yanlısı hareketlere karşı sınırların belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Schröter ayrıca Almanya’da yaşayan herkesin kökeni ve dini inancı ne olursa olsun bireysel haklara sahip olduğunu, bu hakların kişisel sorumluluklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Schröter, göçmenlerin yoğun olarak yaşadığı bazı mahallelerde toplumsal ayrışmanın derinleştiğini ileri sürerek eğitim, ekonomik fırsatlar ve ortak yaşam kurallarının önemine dikkat çekti.
Profesörün açıklamaları, Almanya’da din özgürlüğü, demokratik haklar, entegrasyon ve aşırılıkla mücadele arasındaki sınırların nasıl belirlenmesi gerektiğine ilişkin tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı.
Kaynak: Berliner Zeitung – Annamarie Heller’in Susanne Schröter ile röportajı
