Askeri harcamaları rekor düzeyde arttıran Almanya koalisyon hükümeti, faturayı sağlık alanında yapılacak kısıtlamalardan karşılayacak. Hükümetin aldığı kararda, sağlık alanında emekçileri ilgilendiren kesintilere gidilecek. Sendikalar tepkili.
Almanya’da işbaşındaki CDU/CSU-SPD koalisyon hükümeti bugün yaptığı bakanlar kurulu toplantısında hem sağlık reformunu hem de 2027 bütçesi ile 2030’a kadar kısıtlama planının ana hatlarını kabul etti. Açıklanan karara göre, bütçede net borçlanmanın 2027 yılında 110,8 milyar avro olması, 2030 yılına kadar ise borçlanmanın 152,7 milyar avroya yükselmesi öngörülüyor. Borçla finanse edilen özel fonlar da hesaba katıldığında, 2027 için toplam yeni borçlanmanın 196,5 milyar avroya ulaşması bekleniyor. Bu rakam, Federal Almanya tarihindeki en yüksek ikinci borçlanma seviyesi olarak dikkat çekiyor.
Hükümet, 2027 yılı için özellikle sosyal alanlara kısıtlamalar öngörse de kesintilerin detayları henüz tam olarak netleşmiş değil. Gelir artırıcı önlemler kapsamında plastik ve şeker vergisi planlanıyor. Buna rağmen mali planlamada 2030’a kadar yaklaşık 140 milyar avroluk bir açık bekleniyor. Faiz giderlerindeki artış da dikkat çekici: 2030 yılında bütçeden harcanan her sekiz avrodan birinin faiz ödemelerine gitmesi bekleniyor.
Federal harcamaların 2027’de 543,3 milyar avrodan 2030’da 625,1 milyar avroya çıkması planlanıyor. En büyük harcama kalemini ise Çalışma Bakanlığı oluşturuyor. Bakanlık bütçesinin 2027’de ilk kez 200 milyar avroyu aşacağı belirtiliyor. Savunma harcamalarının da 2030’a kadar yaklaşık 180 milyar avroya yükselmesi bekleniyor. Bundeswehr için ayrılan özel fonlar ve Ukrayna’ya yapılan yardımlar dahil edildiğinde, savunma harcamalarının gayrisafi yurtiçi hasıla içindeki payının 2027’de yüzde 3,1’e ulaşacağı ifade ediliyor. Aynı dönemde faiz giderlerinin 42,7 milyar avrodan 78,7 milyar avroya çıkması da bekleniyor.
Kabine toplantısında ayrıca yasal sağlık sigortasını istikrara kavuşturmayı amaçlayan reform tasarısı da kabul edildi. Yoğun eleştiriler sonrası tasarıda son ana kadar çeşitli değişiklikler yapıldı. Reform, hükümetin iç politikadaki en önemli projelerinden biri olarak görülüyor. Kabinenin aldığı karara göre, başlangıçta planlanan 19,6 milyar avro yerine gelecek yıl 16,3 milyar avro tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda, hastalık ödeneğinde genel kesinti planından vazgeçildi. Ancak eşlerin ve partnerlerin ücretsiz sigortalanmasının kaldırılması sürecinde öngörülen katkı payı da düşürüldü. Daha önce planlanan 3,5 puanlık artış yerine 2,5 puanlık artış uygulanacak. Ayrıca 2028 yılından itibaren yürürlüğe girmesi planlanan şeker vergisi ile yasal sağlık sigortası kasasına yıllık yaklaşık 450 milyon avro ek gelir sağlanması hedefleniyor.
Alınan kararlar, yasal sağlık sigortaları için yaklaşık son 20 yılın en kapsamlı tasarruf paketini kabul etti. Bu nedenle Başbakan Friedrich Merz (CDU), kabine kararını “tarihi” olarak nitelendirdi. Alınan önlemlerin sağlık sisteminin tüm alanlarını etkilemesi beklenirken, gelecek yıl hastaneler, doktorlar, eczacılar, sigorta kurumları ve ilaç sektörünün planlanandan daha az finansman alacağı açıklandı. Bunun yanı sıra sigorta primlerini ödeyen vatandaşların da milyarlarca euro ek yük üstlenmesi gerekecek.
Çalışanlar ve işverenler tarafından paylaşılan sağlık sigortası primlerinin rekor seviyede kalmaya devam edecek. Yeni düzenlemelerle birlikte yasal sağlık sigortası milyonlarca kişi için daha pahalı hale gelecek. Yüksek gelir grubundakiler, maaşlarının daha büyük bir kısmı üzerinden prim ödeyecek. Prim hesaplama üst sınırı aylık 300 avro olacak.
Ayrıca diş protezlerine yönelik devlet katkısı yüzde 10 oranında azaltılacak, hastaların ödemeleri ise ücret artışlarına paralel şekilde sınırlı da olsa yükseltilecek. Bunun yanında aile sigortası uygulaması birçok durumda kaldırılıyor. Mevcut sistemde yalnızca bir eşin çalıştığı durumlarda diğer eş ücretsiz sigortalanabiliyordu. Yeni düzenlemeyle bu haktan sadece küçük çocuklu aileler, bakım ihtiyacı olan haneler ve emekliler yararlanabilecek. Diğer durumlarda ise eşin sigortalanması için gelirin yüzde 2,5’i oranında katkı payı ödenmesi gerekecek. Sağlık Bakanı Nina Warken (CDU) başlangıçta bu oranı yüzde 3,5 olarak önermiş, ancak SPD’nin itirazları sonrası oran düşürülmüştü.
Tasarruf paketinin dikkat çeken bir diğer unsuru ise federal bütçeden yapılan katkının azaltılması oldu. Devlet, sağlık sigortalarına; prim ödemeyen gruplara (örneğin çocuklar, bazı sosyal yardım alanlar veya özel sigortalılar) sunulan hizmetler nedeniyle finansman sağlıyordu. Ancak 2027 yılında bu katkının yaklaşık 2 milyar avro azaltılması planlanıyor. Hükümet, ilerleyen yıllarda bu desteğin kademeli olarak yeniden artırılacağını vadediyor.
Söz konusu kesinti sert eleştirilere yol açtı. Alman Sendikalar Birliği (DGB) Başkanı Yasmin Fahimi düzenlemeyi “tamamen sigortalıların aleyhine” olduğunu ifade ederek, devletin giderek daha fazla yükü sosyal sigorta sistemine aktardığını söyledi.
IG Metall Sendikası Sosyal Alanlar Yönetim Kurulu Başkanı Hans-Jürgen Urban, “Çalışanlar üzerindeki ek yükler devam ediyor ve buna finansman konusunda göz boyama hileleri de ekleniyor: Bu konuda parlamento sürecinde ciddi bir revizyon yapılması gerekiyor. Paketin tamamı, sigortalıların aleyhine. Mevcut haliyle daha yüksek katkı payları, kısmi hastalık izni ve ücretsiz ek sigorta kapsamındaki kısıtlamalar, sigortalıları aşırı derecede zorluyor” dedi.
İşverenler cephesinden de tepkiler geldi. İşverenler Birliği Başkanı Rainer Dulger, hükümetin kararını “mali açıdan yanıltıcı bir paket” olarak nitelendirdi. Dulger, hükümetin daha kapsamlı bir reform fırsatını kaçırdığını ve primlerin düşürülmesi yönünde yeterli adım atılmadığını savundu.
Kabinede kabul edilen tasarruf paketi, yasalaşmadan önce üç aşamalı bir süreçten geçecek. Kabinede alınan bu ilk adımın ardından tasarı, parlamentoda CDU/CSU ve SPD milletvekilleri tarafından ele alınacak. SPD, daha önce hastalık ödeneğinin düşürülmesini engellemeyi başarmıştı. Parti yetkilileri, aile sigortasının korunması ve ek ödemelerin sınırlandırılması için mücadeleyi sürdüreceklerini açıkladı. Ancak Başbakan Merz, mali açıdan yeni müzakereler için “artık alan kalmadığını” öne sürdü.
Hükümet, yasanın yaz tatili öncesinde, en geç Temmuz başında Federal Meclis’ten geçmesini hedefliyor. Sürecin son aşamasında ise Federal Eyaletler Meclisi’nin (Bundesrat) onayı gerekecek.
Kabine toplantısında ayrıca çevre ceza hukukunun sıkılaştırılması, federal polis ve kriminal daire için dijital soruşturma yetkilerinin genişletilmesi, 1 Temmuz itibarıyla emekli maaşlarının artırılmasına yönelik düzenleme ve kira artışlarında endeks uygulamasının sınırlandırılması gibi başlıklar da ele alındı.
