Almanya’da tazminat meselesi biraz duruma bağlı aslında.
Çalışanın kaç yıl o firmada çalıştığı, işten çıkarılma sebebi ve iş sözleşmesinde özel bir madde olup olmadığı önemli.
Genelde, işten çıkarmada en yaygın hesap şu: Her çalışılan tam yıl için yarım brüt maaş. Yani, diyelim ki altı yıldır çalışıyorsan ve aylık brüt maaşın 3 bin Euro ise, tazminat yaklaşık 9 bin Euro olur. Ama bu zorunlu değil, işveren bazen daha az ya da hiç vermez.
Bir de işten çıkarmada Koruma Yasası (Kündigungsschutzgesetz) geçerliyse, yani firma ondan fazla çalışanı varsa ve kişi altı aydan uzun süredir çalışıyorsa, tazminat alma şansı daha yüksek.
Almanya’da işten çıkarılma ve tazminat konuları biraz karmaşık.
Öncelikle, Almanya’da işten çıkarılınca herkes otomatik olarak tazminat alır diye bir kural yok. İşveren, işçiyi işten çıkarınca mutlaka tazminat vermek zorunda değil. Ama bazı durumlarda tazminat hakkı doğuyor.
Birincisi, İşten Çıkarma Koruma Yasası (Kündigungsschutzgesetz) dediğimiz bir yasa var. Bu yasa, eğer işyerinde ondan fazla çalışan varsa ve kişi en az altı aydır orada çalışıyorsa geçerli oluyor. Bu yasa, işverenin keyfi şekilde işten çıkarmasını engelliyor. İşveren, ya işletmesel nedenler (betriebsbedingte Kündigung), ya kişisel nedenler (personenbedingte Kündigung), ya da davranışsal nedenler (verhaltensbedingte Kündigung) gibi geçerli bir sebep göstermek zorunda.
Eğer işten çıkarma işletmesel nedenlerle oluyorsa, yani firma küçülmeye gidiyorsa ya da departman kapatılıyorsa, işveren bazen tazminat teklif ediyor ki çalışan mahkemeye gitmesin. Bu tazminat çoğunlukla şu şekilde hesaplanıyor:
Her çalışılan tam yıl için yarım brüt aylık maaş (0,5 x brüt aylık maaş x çalışılan yıl)
Diyelim ki kişi sekiz yıldır çalışıyor ve aylık brüt maaşı 4 bin Euro.
Tazminat: 0,5 x 4.000 x 8 = 16 bin euro olur.
Ama bu sadece bir kılavuz. İşveren daha az ya da daha fazla teklif edebilir. Bazı durumlarda hiç teklif etmeyebilir.
İkincisi, bazı iş sözleşmelerinde ya da toplu iş sözleşmelerinde (Tarifvertrag) özel tazminat maddeleri olabiliyor. Bu durumda, tazminat miktarı orada belirtilen şartlara göre hesaplanır.
Üçüncüsü, işten çıkarılmaya karşı üç hafta içinde iş mahkemesine dava açma hakkı var. Eğer dava açılırsa ve mahkemede işten çıkarmanın geçersiz olduğu anlaşılırsa, kişi işe geri dönme hakkı kazanabilir. Ama çoğu durumda, işverenle anlaşmaya gidilip daha yüksek bir tazminat alınabiliyor.
Bir de şu var: Eğer işçi haklı nedenle kendi çıkıyorsa ya da işveren işçiyi haklı nedenle çıkarıyorsa (örneğin hırsızlık gibi), tazminat hakkı doğmaz.
