İran’a karşı yürütülen savaş, Almanya’da uzun süredir revaçta olan prize tak takılabilir güneş panellerine yönelik ilgiyi artırdı.
İran’a yönelik savaştan kaynaklanan enerji şoku, Avrupa’nın fosil yakıtlara bağımlılığını azaltmak için çırpınmasıyla birlikte, yenilenebilir kaynaklar sayesinde kısmen yumuşatıldı.
SolarPower Europe’un yakın tarihli bir analizine göre, güneş ışığının enerjiye dönüştürülmesi 1 Mart’tan bu yana ithal gaz talebini düşürerek kıtanın günde 100 milyon avrodan fazla tasarruf etmesini sağladı. Bu da yalnızca geçen ay Avrupa’nın 3 milyar avro tasarruf ettiği anlamına geliyor.
Uzmanlara göre, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir fosil yakıt dar boğazı olan Hürmüz Boğazı üzerindeki İran hakimiyeti nedeniyle gaz fiyatları yüksek seyretmeye devam ederse, güneş enerjisi kapasitesi 2026’da Avrupa’ya 67,5 milyar avro gibi dudak uçuklatan bir tasarruf sağlayabilir.
Fiyatların tavan yaptığı bir dönemde Avrupalılar ısı pompaları, elektrikli araçlar (EV) ve güneş sistemleri gibi temiz enerji çözümlerine akın ediyor. Ancak çatıya güneş paneli kurmak için binlerce avro harcayamayacak olanlar, gözünü prize takılan alternatiflere çevirmiş durumda.
Tak-çalıştır güneş enerjisi nedir?
Genellikle balkon, teras ve kulübe çatıları gibi alanlarda karşımıza çıkan plug-in solar sistemleri, dış duvara monte edilebilen küçük paneller kullanıyor. Avrupa’nın birçok ülkesinde bu sistemler süpermarketlerden ya da internet üzerinden satın alınabiliyor.
Tak-çalıştır panellerin ürettiği elektrik, tıpkı bir telefon şarj cihazı gibi, herhangi bir kurulum maliyeti olmadan doğrudan priz üzerinden kullanılabiliyor.
Çatıya güneş paneli yerleştirilmesine izin verilmeyen kiralık ya da ortak kullanımlı konutlarda yaşayanlar için de bu sistemler önemli bir alternatif olarak görülüyor.
Uzmanlara göre, sistemin bedelini geri kazanmak ortalama iki ila altı yıl sürüyor; bu süre, ödediğiniz fiyata, sistemin büyüklüğüne ve konumuna göre değişiyor. Ancak çalışmaya başladıktan sonra tak-çalıştır güneş panelleri şebekeden çekilen elektrik miktarını azaltarak faturaları düşürüyor.
Tak-çalıştır güneşte yarışın lideri Almanya
Almanya, ABD-İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaştan çok önce tak-çalıştır güneş furyasına kapılmıştı; 2022-2025 yılları arasında bir milyondan fazla sistem kuruldu.
Bunda, tak-çalıştır güneş sistemi alanlara, örneğin şebekeye verilen her birim elektrik için sabit ücret öngören alım tarifeleriyle destek sağlayan devlet teşviklerinin payı büyük.
“Müşteriler bu patlamayı zaten başlatmış ve siyasetten bürokrasinin basitleştirilmesini başarıyla talep etmişti” diyor Alman üretici Meyer Burger’in bir sözcüsü 2024’te.
“KDV’nin kaldırılması gibi önlemler de balkon tipi güneş panellerinin popülerleşmesine katkıda bulundu.”
Güneş elektriğinin ve batarya depolamanın hızla ucuzlaması da başlangıç maliyetlerini aşağı çekiyor. Almanya’da balkon panellerinin fiyatı son birkaç yılda yarıya indi; küçük modeller artık yaklaşık 200 avroya satılıyor.
Depolama ünitesi içeren daha büyük modellerin fiyatı 1.000 avronun altında, buna karşılık çok daha fazla temiz enerji üretebiliyorlar.
2024’ten bu yana kiracılar ve apartman dairesi sahipleri balkonlarına güneş panelini kendileri takabiliyor; böylece ek montaj maliyeti ortadan kalkıyor.
Uzmanlar, Almanya’nın iklim nötr olmayı hedeflediği 2045 yılına gelindiğinde tak-çalıştır sistemlerin elektrik talebinin yüzde 2’sine kadarını karşılayabileceğini belirtiyor.
Avrupa tak-çalıştır güneşte açığı kapatmaya çalışıyor
Tak-çalıştır güneş sistemlerinin yaygınlaşması ise güvenlik kaygıları da dahil olmak üzere bir dizi etken nedeniyle yavaş ilerliyor.
Avrupa’daki pek çok evin elektrik tesisatı eski, değiştirilmiş ya da bakımsız; bu da, sakinlerin prizden çalışan güneş sistemi almadan önce profesyonel kontrol gerektirdiği anlamına geliyor.
SolarPower Europe, tak-çalıştır sistemlere ilişkin “kesin rakamların ortaya çıkarılmasının zor” olduğunu belirtse de Avrupa genelinde büyümenin sürdüğünü vurguluyor.
Tak-çalıştır güneş sistemleri, İsveç ve Macaristan hariç, artık AB’nin 27 üye ülkesinin tamamında yasal. Belçika, kendi kendine kurulan panelleri Nisan 2025’te yasallaştırdı; güneş enerjisi üretimi için ideal olan sürekli güneşli havasıyla İspanya da bu trendden faydalanıyor.
İspanya merkezli tak-çalıştır güneş şirketi Tornasol Energy, 2025’te 1.300’den fazla evi güneş kitleriyle donattığını; bunun müşterilere enerji faturalarında 620 bin avrodan fazla tasarruf sağladığını ve atmosfere salınacak 14 tondan fazla CO2’nin önüne geçtiğini belirtiyor.
Beş yıl önce faaliyete geçen Tornasol Energy bugüne kadar 5.000’den fazla eve tak-çalıştır güneş kiti kurdu.
Birleşik Krallık, tak-çalıştır güneş üzerindeki kısıtlamaları kaldıran son Avrupa ülkesi oldu; kısa süre önce, Lidl ve Iceland gibi perakendecilerden satın alınabilecek düşük maliyetli panellerin yaygınlaştırılması için “vites yükselttiğini” duyurdu.
“İran savaşı, kontrol etmediğimiz fosil yakıt piyasalarının pençesinden kurtulabilmemiz için temiz enerjiye yönelimin enerji güvenliğimiz açısından ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gösterdi” diyor Birleşik Krallık Enerji Bakanı Ed Miliband.
“Yeni konutlara standart olarak takılan güneş panelleriyle ya da insanların mağazalardan tak-çalıştır güneş sistemi satın alabilmesini sağlayarak, ülkemize enerji egemenliği kazandırmak için temiz enerjiyi yaygınlaştırmaya kararlıyız.”
