Orta Doğu'daki diplomatik ve askeri gerilimler yeni bir tırmanma seviyesine ulaştı.
ABD Başkanı Donald Trump İran’a karşı sert bir tutum sergilerken, Kremlin yeniden bir silahlı çatışmanın küresel sonuçları konusunda uyarıda bulunuyor.
Diplomasi Yüksek Gerilim Altında: Putin Trump’ı uyarıyor
Vladimir Putin ile Donald Trump arasında yapılan bir telefon görüşmesinde, Rusya başkanı ABD’li muhalatını İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatmaması çağrısında bulundu. Putin, ateşkesin uzatılmasını “doğru bir adım” olarak nitelendirdi, ancak ordunun tekrar harekete geçmesi halinde tüm dünya düzeni için “kaçınılmaz ve son derece zararlı sonuçlar” doğuracağı konusunda uyarıda bulundu.
Anlaşma: Trump, Rusya’nın İran’a karşı savaşta verdiği desteği doğrudan Putin’in Ukrayna savaşının sona ermesiyle ilişkilendirdi.
Trump sosyal medya aracılığıyla: Truth Social’da ABD başkanı her zamanki gibi mücadeleciydi. “ARTIK BAY İYİ ADAM YOK” sloganı ve kendisinin saldırı tüfeğiyle çizdiği bir çizimle, İran’ı “çabuk akıllı olmaya” ve nükleer anlaşma imzalamaya çağırdı.
Ekonomik şok dalgaları: Petrol fiyatı rekor seviyede
Trump tarafından planlanan İran limanlarına yönelik uzun vadeli deniz ablukası haberleri, enerji piyasalarını karmaşaya sürükledi.
Petrol fiyatları: Brent ham petrolün fiyatı varil başına USD 119’un üzerine çıktı – bu, 2022’den bu yana en yüksek seviye.
Kâr Ediciler: Fransız enerji devi TotalEnergies, birinci çeyrek kârında %51 artış (5,8 milyar dolar) bildirdi. Şirket, savaşla ilgili fiyat artışlarından büyük ölçüde faydalanıyor ve Brezilya ile Libya’daki üretimle Körfez bölgesindeki kayıpları telafi etmeyi başardı.
Altyapı: 8 Nisan’da hava saldırılarında hasar gören Suudi Arabistan’daki Satorp rafineri, kısmen faaliyetlerine yeniden başlayabildi (günde 230.000 varil).
Maliyetler ve mühimmat: ABD Kongresi’ndeki anlaşmazlık
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 60 günlük çatışmanın maliyetini 25 milyar USD’nin biraz altında olarak belirledi. ABD’nin kritik mühimmat stoklarının endişe verici şekilde tükendiği suçlamalarını sert bir şekilde reddetti ve bu uyarıları “düşmanlarımız için propaganda” olarak nitelendirdi.
Bölgesel sıcak noktalar: Lübnan ve İran
Lübnan ve İran içindeki cephelerde durum hâlâ kırıltısı:
Lübnan: Başkan Joseph Aoun, İsrail’i doğrudan görüşmeler başlamadan önce ateşkesi tam olarak uygulamaya çağırıyor. 17 Nisan’dan beri kırılgan bir ateşkese rağmen çatışmalar devam etmektedir; İsrail saldırıları son zamanlarda 20’den fazla kişinin hayatını kaybetti. İsrail generali Eyal Zamir de Litani Nehri’nin kuzeyine saldırı tehdidinde bulundu.
İnsan hakları: BM’ye göre, savaşın başından beri İran’da en az 21 kişi idam edildi ve 4.000’den fazla kişi tutuklandı. Suçlamalar casusluktan Ocak 2026 protestolarına katılıma kadar uzanıyor.
Sporda Skandal: Önde gelen İranlı futbol yetkilileri, Kanada’daki FIFA Kongresi’ne yapılan seyahatlerini erken bir süreyle yarıda kesti. Bunun nedeni, Toronto havaalanındaki Kanada göçmenlik yetkililerinin “uygunsuz davranışları” idi.
Trump’ın amacı, İran’ı uranyum zenginleştirmeyi en az 20 yıl durdurmaya ve aylarca süren abluka yoluyla son derece sıkı kontrolleri kabul etmeye zorlamak. Gözlemciler, bu stratejinin çatışmayı yatıştırmak yerine körükleyebileceğinden korkuyor.
