Üst düzey İran komutanları hayatını kaybetti, hürmüz boğazı kapatıldı

İran devlet televizyonu, ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in ABD ve İsrail’in cumartesi günü düzenlediği geniş çaplı saldırılarda hayatını kaybettiğini doğruladı. Açıklamanın ardından İran yeni bir saldırı dalgası başlatırken, İsrail de Tahran’ı yeniden hedef aldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada Hamaney’in öldürüldüğünü duyurarak operasyonların “Orta Doğu’da barışı sağlamak” amacıyla süreceğini söyledi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise ABD ile ortak operasyon başlatıldığını ve “İran’dan kaynaklanan tehdidin ortadan kaldırılacağını” açıkladı.

İsrail Tahran’ı vurdu

İsrail ordusu, “Lion’s Roar” adı verilen operasyon kapsamında Tahran’ın “kalbine” yönelik büyük ölçekli hava saldırıları düzenlediğini bildirdi. 200 savaş uçağının 500’den fazla hedefi vurduğu açıklandı.

İran yargı makamları, Minab kentinde bir kız okuluna düzenlenen saldırıda 108 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. AFP olay yerinde bağımsız doğrulama yapamadığını belirtti.

İran’dan misilleme: Körfez ve İsrail hedefte

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hamaney’in öldürülmesini “Müslümanlara karşı savaş ilanı” olarak nitelendirdi ve intikam sözü verdi.

İran ordusu, Irak Kürdistan Bölgesi ve Körfez’deki ABD üslerini vurduğunu açıkladı. İran Devrim Muhafızları ayrıca Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu’nun ve diğer Amerikan üslerinin hedef alındığını duyurdu.

Kudüs’te sirenler çalarken, Tel Aviv’de bir kadının hayatını kaybettiği ve en az 21 kişinin yaralandığı bildirildi.

Dubai, Riyad, Manama ve Doha’da patlamalar duyuldu. Umman’ın Duqm Limanı’na düzenlenen drone saldırısında bir işçi yaralandı.

Üst düzey isimler de öldü

İran devlet medyası, Genelkurmay Başkanı Abdolrahim Musevi, Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur ve üst düzey güvenlik yetkilisi Ali Şamhani’nin de saldırılarda öldüğünü duyurdu.

Ayrıca Hamaney’in kızının, damadının ve torununun da hayatını kaybettiği bildirildi.

İran’da 40 günlük yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edildi.

Protestolar ve bölgesel yankı

İran’ın güneyinde, Tahran’da ve Yezd kentinde intikam çağrılarıyla gösteriler düzenlendi. Irak’ta üç günlük yas ilan edilirken, Bağdat’taki Yeşil Bölge’ye girmeye çalışan protestocularla güvenlik güçleri karşı karşıya geldi.

Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu’na yürümek isteyen göstericilerle çıkan olaylarda 8 kişi öldü. Hindistan yönetimindeki Keşmir’de binlerce Şii Müslüman protesto düzenledi.

Hürmüz Boğazı kapatıldı, hava sahaları kapandı

İran Devrim Muhafızları, dünya petrol ticareti için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu.

İran, Irak, Kuveyt, Suriye, BAE ve İsrail hava sahalarını kapattı. Çok sayıda havayolu Orta Doğu uçuşlarını iptal etti.

BM ve Rusya’dan tepki

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı gerçekleştirdi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, askeri eylemlerin “kontrol edilemez bir zincirleme süreci tetikleyebileceği” uyarısında bulundu.

Viyana merkezli Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı pazartesi günü olağanüstü toplantı yapacağını açıkladı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları “egemen bir devlete karşı planlı silahlı saldırı” olarak nitelendirdi.

Geçiş süreci

Devlet televizyonu, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın iki üst düzey yetkiliyle birlikte geçiş sürecini yöneteceğini duyurdu.

Bölgede karşılıklı saldırılar sürerken, Orta Doğu’da geniş çaplı bir savaş ihtimali uluslararası kamuoyunda ciddi endişe yaratıyor.