2022 yılında başlayan Ukrayna-Rusya savaşı dördüncü yılına girerken, çatışmaların askerî ve sivil kayıplar açısından ulaştığı boyut uluslararası kamuoyunda yeniden tartışma konusu oldu.
Bağımsız araştırma kuruluşları ve uluslararası kurumların son analizleri, Ukrayna-Rusya savaşında her iki tarafın da çok ağır kayıplar verdiğini ortaya koyuyor. Ancak Moskova ve Kiev yönetimlerinin kapsamlı ve düzenli veri paylaşmaması nedeniyle kesin rakamlar hâlâ belirsizliğini koruyor.
askerî kayıplara dair tahminler
Uluslararası güvenlik araştırma merkezlerinin değerlendirmelerine göre, savaşın başlangıcından bu yana:
Rusya’nın toplam askerî kayıplarının (ölü, yaralı ve kayıp personel dâhil) yaklaşık 1,2 milyon civarında olabileceği,
Ukrayna’nın askerî kayıplarının ise 500 bin ila 600 bin arasında tahmin edildiği belirtiliyor.
Bu rakamlar yalnızca hayatını kaybeden askerleri değil, yaralanan, kayıp düşen veya savaş dışı kalan personeli de kapsıyor. Uzmanlar, savaş koşullarında gerçek kayıpların net biçimde belirlenmesinin oldukça zor olduğuna dikkat çekiyor.
Dolaylı verilerle yapılan analizler
Hem Rusya hem de Ukrayna, savaşın başından bu yana kapsamlı askerî kayıp verilerini düzenli olarak açıklamadı. Bu nedenle uluslararası analizler; uydu görüntüleri, açık kaynak araştırmaları ve cephe hattı verileri gibi dolaylı yöntemlere dayanıyor.
Birleşmiş Milletler’in Ukrayna’daki insan hakları gözlem misyonuna göre, savaşın başlangıcından bu yana on binlerce sivil hayatını kaybetti veya yaralandı. Uzmanlar, doğrulanabilen vakaların gerçek kayıpların yalnızca bir bölümünü yansıttığını vurguluyor.
Özellikle cephe hattına yakın bölgelerde ve büyük şehirlerde gerçekleştirilen füze ve insansız hava aracı saldırılarının sivil nüfus üzerindeki etkisinin arttığı bildiriliyor. Enerji altyapısına yönelik saldırılar ise özellikle kış aylarında yaşam koşullarını ağırlaştırıyor.
Askerî uzmanlar, savaşın giderek uzun süreli bir yıpratma savaşına dönüştüğünü ifade ediyor. Cephe hatlarında zaman zaman sınırlı ilerlemeler yaşansa da, savaşın genel seyri büyük ölçüde sabit kalmış durumda.
Bu durum, her iki ülkenin insan gücü, ekonomi ve altyapı kaynakları üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Çatışmalar aynı zamanda milyonlarca insanın yerinden edilmesine ve geniş çaplı ekonomik kayıplara yol açtı.
Uluslararası toplum içinde savaşın nasıl sona erdirileceği konusunda görüş ayrılıkları sürüyor. Bazı ülkeler diplomatik çözüm ve ateşkes çağrılarını yinelerken, bazı ülkeler Ukrayna’ya askerî ve ekonomik destek sağlamayı sürdürüyor.
Uzmanlara göre savaşın geleceği, cephedeki gelişmeler kadar diplomatik girişimlerin başarısına ve tarafların müzakere konusundaki tutumuna da bağlı olacak.
Analistler, savaşın gerçek insanî bilançosunun ancak çatışmalar sona erdiğinde net biçimde ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Ancak mevcut veriler bile, Ukrayna-Rusya savaşının Avrupa’da II. Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en yıkıcı çatışmalardan biri haline geldiğini gösteriyor.
Savaşın ne zaman ve nasıl sona ereceği ise hâlâ belirsizliğini koruyor.
