Trump, Putin ve Şi Cinping’den tarihte bir ilk: Üçlü zirvede nükleer silahsızlanma ve Ukrayna gündemi

Trump, Putin ve Şi Cinping’den tarihte bir ilk: Üçlü zirvede nükleer silahsızlanma ve Ukrayna gündemi

Trump, Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, dünyanın üç büyük nükleer gücünü ilk kez aynı üçlü diplomatik görüşmede bir araya getirdi.

PANORAMA - NEWS 19 Kasım 2026 DÜNYA

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, dünyanın üç büyük nükleer gücünü ilk kez aynı üçlü diplomatik görüşmede bir araya getirdi. Çin’in Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen tarihi buluşmada nükleer silahların azaltılması, küresel güvenlik, Ukrayna savaşı, İran’ın nükleer programı ve ekonomik iş birliği gündeme geldi. Trump, üç ülkenin nükleer silahların azaltılması konusunda benzersiz bir konuma sahip olduğunu belirtirken, Putin Ukrayna’daki çatışmanın çözümünde ortak çıkarlar bulunduğunu söyledi. Şi Cinping ise büyük güçlerin iş birliğinin dünya barışı açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Dünya siyasetinin en etkili üç lideri Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping, uluslararası ilişkiler açısından tarihi önem taşıyan bir görüşmede aynı masaya oturdu. Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen üçlü zirve, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin bu formatta gerçekleştirdiği ilk resmi toplantı olarak kayıtlara geçti.

Askerî güç, ekonomik kapasite ve nükleer silah envanterleri bakımından dünyanın en önemli ülkelerini temsil eden üç liderin buluşması, uluslararası kamuoyunun dikkatini Shenzhen’e çevirdi.

18-19 Kasım tarihlerinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen görüşmenin ana gündemini küresel güvenlik, nükleer silahların kontrolü, bölgesel çatışmalar ve büyük güçler arasındaki ilişkilerin geleceği oluşturdu.

Toplantının açılışında liderler, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin korunması, Birleşmiş Milletler’in rolü ve ülkeler arasındaki diyalogun sürdürülmesi gerektiğine ilişkin mesajlar verdi.

TRUMP: NÜKLEER SİLAHLARI AZALTMAK İÇİN BENZERSİZ BİR KONUMDAYIZ

ABD Başkanı Donald Trump, ev sahipliği nedeniyle Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e teşekkür ederek başladığı konuşmasında, üç ülke liderinin ilk kez aynı formatta bir araya gelmesinin tarihi önem taşıdığını söyledi.

Çin’e daha önce birçok kez geldiğini belirten Trump, Shenzhen’de bulunmaktan memnuniyet duyduğunu ve APEC Zirvesi’nin başarılı geçmesinden dolayı Şi Cinping’i tebrik etti.

Üçlü görüşmenin yalnızca üç ülke açısından değil, bütün dünya bakımından önemli olduğunu belirten Trump, ABD, Rusya ve Çin’in uluslararası sorunların çözümünde özel bir sorumluluk taşıdığını ifade etti.

Trump, geçmişte ülkelerin aralarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle birbirleriyle konuşmaktan kaçındığını, ancak sorunların diyalog kurulmadan çözülemeyeceğini savundu.

ABD Başkanı, “Geçmişteki liderler, anlaşmazlık yaşadıkları ülkelerle konuşmaktan kaçındı. Biz ise bunun tam tersini düşünüyoruz. Sorunlar, onları konuşmayı reddederek hiçbir zaman çözülmedi. Barış da diyalog ve iletişim fırsatlarını geri çevirerek sağlanamaz” ifadelerini kullandı.

Konuşmasının en dikkat çekici bölümünde nükleer silahların azaltılması konusuna değinen Trump, üç ülkenin bu alanda önemli bir sorumluluk taşıdığını belirtti.

Trump, “ABD, Rusya ve Çin, dünyadaki nükleer silahların sayısını azaltmayı ve bu silahların hiçbir zaman kullanılmaması riskini düşürmeyi görüşmek için benzersiz bir konuma sahip” dedi.

Nükleer silahlardan vazgeçmenin ülkeler açısından kolay olmadığını da kabul eden Trump, binlerce nükleer silaha sahip devletlerin bu kapasiteden vazgeçmesinin siyasi ve stratejik açıdan oldukça zor olduğunu söyledi.

ABD Başkanı, nükleer silahların azaltılması tartışmasının yalnızca üç ülkenin kendi cephanelikleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini, diğer ülkelerde nükleer silahların yayılmasının önlenmesinin de önemli olduğunu vurguladı.

TRUMP’TAN İRAN MESAJI: NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLMASINA İZİN VERMEYECEĞİZ

Trump’ın konuşmasında öne çıkan bir diğer başlık İran’ın nükleer programı oldu.

İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceklerini söyleyen Trump, nükleer silahların yayılmasına karşı uluslararası iş birliğinin hayati önem taşıdığını belirtti.

ABD Başkanı, “İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğiz” diyerek Washington yönetiminin bu konudaki tutumunu yineledi.

Üçlü görüşmede Ukrayna savaşının da ele alınacağını açıklayan Trump, Putin ile daha önce gerçekleştirdiği ikili görüşmede bu konuya önemli ölçüde zaman ayırdıklarını söyledi.

Putin ile uzun bir görüşme yaptığını belirten Trump, savaşın sona erdirilmesi konusunda gelişmeler yaşanabileceğine ilişkin umutlu olduğunu ifade etti.

Trump ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni (UCM) eleştirerek kurumun yetki sınırlarını aştığını savundu. ABD Başkanı, üç ülkenin ulusal egemenliklerini korumaya yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmesini önereceğini söyledi.

PUTİN: UKRAYNA ÇATIŞMASININ ÇÖZÜMÜNDE ORTAK ÇIKARLARIMIZ VAR

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, toplantının düzenlenmesinden dolayı Şi Cinping’e teşekkür ederek konuşmasına başladı.

Üç ülkenin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olduğunu hatırlatan Putin, ABD, Rusya ve Çin’in yalnızca İkinci Dünya Savaşı’nın galip devletleri olmaları nedeniyle değil, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasındaki sorumlulukları nedeniyle de ortak bir zemine sahip olduklarını söyledi.

Birleşmiş Milletler’in kuruluşunda üç ülkenin önemli rol oynadığını belirten Putin, uluslararası hukuk sisteminin, BM Şartı’nın ve bu belgede yer alan ilkelerin korunması gerektiğini vurguladı.

Putin, “Üç devletimiz yalnızca İkinci Dünya Savaşı’nın galip ülkeleri olma statüsüyle değil, her şeyden önce uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ortak sorumlulukla birleşiyor” dedi.

Rus lider, görüşmelerde yalnızca güvenlik meselelerinin değil, ekonomik ilişkilerin de ele alınması gerektiğini belirtti.

Küresel ve bölgesel ekonomik ilişkiler, gıda güvenliği ve enerji güvenliğini üç ülkenin ortak gündemindeki başlıklar arasında sıralayan Putin, bölgesel çatışmaların çözümüne yönelik iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Ukrayna savaşına özel olarak değinen Putin, “Ülkelerimizin bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor. Bunların arasında elbette Ukrayna’daki çatışma da var” ifadelerini kullandı.

Putin, Ukrayna konusunu bir gün önce Şi Cinping ile yaptığı görüşmede de ele aldıklarını, Trump’ın girişimiyle gerçekleştirilen ikili görüşmede ise konuya önemli ölçüde zaman ayırdıklarını açıkladı.

Rusya, Çin ve ABD’nin uluslararası terörizm ve sınır aşan organize suçlarla mücadelede de iş birliği yapabileceğini belirten Putin, üç ülkenin karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkar dengesi temelinde hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Şİ CİNPİNG: BÜYÜK GÜÇLER ÇATIŞIRSA DÜNYA KAOSA SÜRÜKLENİR

Zirvenin ev sahibi Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ve Rusya liderlerini Shenzhen’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek üçlü buluşmayı “tarihi ve çığır açan” bir gelişme olarak tanımladı.

Şi, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin ilk kez bu formatta bir araya geldiğini belirterek görüşmelerin dünya barışının korunması ve büyük güçler arasındaki stratejik istikrarın geliştirilmesine odaklanacağını söyledi.

Dünya tarihinde 10 binden fazla savaş yaşandığını ifade eden Şi, özellikle iki dünya savaşının insanlık üzerinde büyük yıkıma neden olduğunu hatırlattı.

Günümüzde 60’tan fazla bölgesel çatışmanın devam ettiğine dikkat çeken Çin lideri, tarihin büyük güçler arasındaki ilişkilerin küresel barış üzerindeki etkisini açıkça gösterdiğini belirtti.

Şi Cinping, “Tarih bize büyük güçler iş birliği yaptığında dünyanın barış ve istikrar içinde olduğunu, büyük güçler karşı karşıya geldiğinde ise dünyanın kargaşaya sürüklendiğini öğretti” dedi.

İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD, Rusya ve Çin’in faşizme karşı mücadelede birlikte hareket ettiğini hatırlatan Şi, geçmişteki deneyimlerden ders çıkarılması gerektiğini söyledi.

Çin lideri, “Tarih en iyi ders kitabıdır. Tarihimizi hatırlamalı, ondan ders çıkarmalı ve geleceği şekillendirmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Şİ’DEN ABD VE RUSYA’YA İŞ BİRLİĞİ ÇAĞRISI

Şi Cinping, günümüz dünyasında ülkelerin birbirlerinden bağımsız hareket edemeyeceğini belirterek insanlığı ortak bir kaderi paylaşan küresel bir köye benzetti.

Ülkelerin birbirlerine ekonomik, siyasi ve güvenlik bakımından bağlı olduğunu ifade eden Şi, büyük güçlerin bu nedenle daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Çin’in son yıllarda Rusya ile kapsamlı stratejik ortaklığını geliştirdiğini belirten Şi, aynı zamanda ABD ile yapıcı ve stratejik açıdan istikrarlı ilişkiler kurmaya çalıştıklarını dile getirdi.

Şi, üç ülkenin barış içinde bir arada yaşama, genel istikrar ve dengeli kalkınma ilkelerine dayanan bir uluslararası ilişkiler çerçevesi oluşturması gerektiğini ifade etti.

Uluslararası barış ve istikrarın garanti altında olmadığını belirten Çin lideri, ABD, Rusya ve Çin’in Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak küresel sorunların çözümünde örnek olması gerektiğini söyledi.

Şi’nin konuşmasının sonunda Putin’i görüşlerini açıklaması için davet etmesiyle liderlerin açılış konuşmaları tamamlandı.

NÜKLEER SİLAHLAR KONUSUNDAKİ GÖRÜŞ AYRILIKLARI DİKKAT ÇEKİYOR

Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri nükleer silahların kontrolü ve azaltılması olarak öne çıkıyor. Ancak üç ülkenin bu konudaki yaklaşımları arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

ABD ve Rusya, dünyanın en büyük nükleer silah envanterlerine sahip iki ülke konumunda. Çin’in nükleer kapasitesi ise bu iki ülkenin cephaneliklerinden daha küçük olmakla birlikte gelişimini sürdürüyor.

Trump, üç ülkenin nükleer silahların azaltılması konusunda ortak hareket etmesini isterken, Çin yönetimi daha önce ABD ve Rusya ile aynı kapsamda silah azaltma müzakerelerine katılmaya mesafeli yaklaşmıştı.

Bu tutumun temelinde, Çin’in nükleer silah kapasitesinin ABD ve Rusya’nın sahip olduğu kapasiteden önemli ölçüde düşük olması bulunuyor.

Öte yandan ABD ile Rusya arasındaki son büyük nükleer silah kontrol anlaşması olan New START’ın Şubat 2026’da sona ermesi, yeni bir silah kontrol mekanizması oluşturulması tartışmalarını daha önemli hale getirdi.

Trump’ın yeni bir anlaşmaya Çin’i de dahil etme isteği, zirvenin en hassas diplomatik başlıklarından biri olarak değerlendiriliyor.

Dolayısıyla liderlerin nükleer silahların azaltılması konusunda ortak bir hedef ortaya koyması, henüz somut bir anlaşmaya ulaşıldığı anlamına gelmiyor. Tarafların farklı güvenlik öncelikleri ve nükleer kapasiteleri, müzakerelerin önündeki temel sorunlar arasında yer alıyor.

UKRAYNA SAVAŞI VE İRAN KRİZİ ÜÇLÜ DİPLOMASİNİN ÖNEMLİ BAŞLIKLARI

Zirvenin uluslararası güvenlik bakımından önem taşıyan diğer başlıklarını Ukrayna savaşı ve İran’ın nükleer programı oluşturuyor.

Trump, Ukrayna savaşının sona erdirilmesi konusunda Putin ile görüşmeler yaptığını açıklarken, Putin de üç ülkenin çatışmanın çözümünde ortak çıkarları bulunduğunu söyledi.

Ancak Ukrayna savaşının nasıl sona erdirileceği, tarafların hangi koşullarda müzakere edebileceği ve olası bir barış sürecinin güvenlik garantilerinin nasıl oluşturulacağı konusunda üç ülkenin ortak bir pozisyona ulaştığına ilişkin açıklama yapılmadı.

Üstelik ABD yönetiminin zirve öncesinde Ukrayna savaşının üçlü toplantının ana gündeminde olmasının beklenmediğine ilişkin açıklamaları, Trump’ın bu konuyu gündeme getirme isteğiyle farklılık gösteriyordu.

İran konusunda ise Trump, Tahran’ın nükleer silah edinmesini engelleme kararlılığını dile getirdi. ABD ve Çin’in enerji güvenliği ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışının devamı konusunda da ortak çıkarları bulunuyor.

Bu nedenle İran’ın nükleer programı, bölgesel güvenlik ve enerji arzının geleceği, üç ülke arasındaki görüşmelerin önemli boyutlarından birini oluşturuyor.

APEC ZİRVESİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Üçlü görüşme, 18-19 Kasım tarihlerinde Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen 33. APEC Zirvesi kapsamında gerçekleştirildi.

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC), 21 ekonomiyi bir araya getiren ve bölgesel ticaret, yatırım ile ekonomik iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan bir platform olarak faaliyet gösteriyor.

ABD, Çin ve Rusya liderlerinin bir araya geldiği toplantı, APEC gündeminin ötesine geçerek uluslararası güvenlik ve küresel güç dengelerinin geleceğine ilişkin tartışmaları da ön plana çıkardı.

Zirve öncesinde Trump, Putin ve Şi Cinping’in ayrı ikili temaslarda bulunması da üç ülke arasındaki diplomatik trafiğin yoğunluğunu ortaya koydu.

TARİHİ FOTOĞRAF MI, YENİ BİR DİPLOMATİK DÖNEMİN BAŞLANGICI MI?

Shenzhen’deki üçlü zirve, dünyanın en güçlü üç nükleer ülkesinin liderlerini aynı masada buluşturması bakımından sembolik önem taşıyor. Ancak toplantının gerçek etkisi, liderlerin açılış konuşmalarından ziyade somut anlaşmalar ve devam edecek diplomatik temaslarla ortaya çıkacak.

Özellikle nükleer silahların azaltılması konusunda Çin’in müzakerelere yaklaşımı, ABD ile Rusya arasındaki silah kontrol mekanizmasının geleceği ve Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik olası girişimler, zirvenin sonuçlarını belirleyecek başlıca konular arasında bulunuyor.

Uluslararası gözlemciler de üç liderin aynı karede buluşmasının tek başına diplomatik uzlaşma anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Reuters’ın aktardığı değerlendirmelerde, liderlerin ortak görüntü vermek için güçlü nedenleri bulunduğu, ancak nükleer silahlar, Ukrayna, İran ve ticaret gibi konulardaki farklılıkların somut anlaşma yapılmasını zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Trump’ın nükleer silahların azaltılması çağrısı, Putin’in Ukrayna konusunda ortak çıkar vurgusu ve Şi Cinping’in büyük güçlere iş birliği çağrısı, zirvenin öne çıkan mesajlarını oluşturdu.

Üç ülke arasındaki görüş ayrılıklarının giderilip giderilemeyeceği ve bu tarihi buluşmanın uluslararası ilişkilerde kalıcı bir diplomatik sürece dönüşüp dönüşmeyeceği ise önümüzdeki dönemde atılacak adımlarla netleşecek.

ÖNE ÇIKANLAR